काठमाडौँ, कार्तिक ११ – परम्परागत रूपमा तराई क्षेत्रमा मात्र सीमित रहेको छठपर्व अहिले बाकेको नेपालगन्ज लगायत पहाड, हिमाल र विदेशसम्म फैलिएको छ। यो पर्वको लोकप्रियता यति बढेको छ कि गाउँदेखि सहर, नेपालभित्रका विभिन्न भूगोलदेखि विदेशी भूमिसम्म विधिपूर्वक मनाइने गरेको पाइएको छ। यसको सत्यता विभिन्न स्रोतहरूबाट पुष्टि भएको छ।
नेपालको राष्ट्रिय समाचार एजेन्सी राससका अनुसार, काठमाडौँ उपत्यकामा मात्रै यो वर्ष ५० भन्दा बढी छठघाटहरू निर्माण गरिएका छन्। बागमती, विष्णुमती, मनोहरा लगायतका नदी किनारमा स्थानीय मधेसी समुदाय र अन्य नेपालीहरूले सामूहिक रूपमा पूजा गरेका छन्। राससको कार्तिक १० गतेको रिपोर्टमा उल्लेख छ, “काठमाडौँमा बसोबास गर्ने तराईवासीहरूले पहिले घर फर्कने चलन थियो, तर अहिले स्थानीय घाटमै पूजा गर्ने क्रम बढेको छ।” यसले काठमाडौँमा छठ मनाउनेको संख्या वार्षिक रूपमा २०–३० प्रतिशतले वृद्धि भएको देखाउँछ।
पहाडी क्षेत्रमा पनि छठको प्रभाव बढ्दो छ। पोखरा, बुटवल, धरान जस्ता सहरहरूमा स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक समूहहरूले छठघाट व्यवस्थापन गरेका छन्। गण्डकी प्रदेशको पोखरा महानगरपालिकाको आधिकारिक वेबसाइटमा प्रकाशित सूचनाअनुसार, फेवाताल किनारमा यो वर्ष विशेष छठघाट बनाइएको छ र सयौँ भक्तजनहरूले अर्घ्य दिएका छन्। हिमाली क्षेत्रमा भने मनाङ, मुस्ताङ जस्ता जिल्लामा बसोबास गर्ने मधेसी मूलका परिवारहरूले घरमै सानो स्तरमा मनाउने गरेको स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
विदेशमा छठको उत्साह झनै उल्लेखनीय छ। अमेरिका, बेलायत, अष्ट्रेलिया, क्यानडा र खाडी मुलुकहरूमा नेपाली डायस्पोराले छठ मनाउने गरेका छन्। बीबीसी नेपाली सेवाको हालैको रिपोर्टमा उल्लेख छ, “लन्डनको टेम्स नदी किनारमा नेपाली समुदायले छठघाट बनाएर पूजा गरेका छन्, जसमा हजारौँ नेपाली सहभागी थिए।” यस्तै, अमेरिकाको न्यूयोर्कमा नेपाली एसोसिएसनहरूले हडसन नदी किनारमा कार्यक्रम आयोजना गरेका छन्। नेपाल सरकारको परराष्ट्र मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार, विदेशमा बस्ने नेपालीहरूले छठलाई सांस्कृतिक पहिचानको रूपमा जोगाइरहेका छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, छठपर्वको यो विस्तार धार्मिक सामाजिक एकता, बसाइँसराइ र सांस्कृतिक आदानप्रदानको परिणाम हो। काठमाडौँ विश्वविद्यालयका संस्कृतिविद् डा. रामचन्द्र भट्टले भने, “तराईको यो पर्वले राष्ट्रिय एकताको सन्देश दिइरहेको छ।” तर, प्रदूषण र भीडभाडका कारण काठमाडौँका घाटहरूमा सुरक्षा व्यवस्था कडा पारिएको छ। स्थानीय प्रशासनले ट्राफिक नियन्त्रण र सरसफाइमा विशेष ध्यान दिएको जनाएको छ।
यस्तै यो पर्वको विशेषता : छठ पर्व विशेष छ किनभने गरिब होस् वा धनी, अगडा होस् वा पछाडा, यो पर्वले हामीलाई सबैलाई समान बनाइदिन्छ। सबै एउटै घाट र तलाउ किनारमा टाँसिएर सूर्यलाई अर्घ्य दिन्छन्। त्यसबेला न कोही सानो हुन्छ न ठूलो। यसमा न पण्डित हुन्छन्। न त मन्त्र।
यसैगरी यो वर्ष छठपर्व कार्तिक ८ देखि ११ गतेसम्म मनाइएको छ, जसमा मुख्य अर्घ्य कार्तिक १० गते साँझ र ११ गते बिहान दिइएको थियो। पर्वको यो फैलावटले नेपाली सनातन संस्कृतिको विविधता र समावेशितालाई झल्काएको छ। (स्रोतः रासस, बीबीसी नेपाली, स्थानीय प्रशासनका सूचना र सामुदायिक रिपोर्टहरू)
दृश्य : मात बागेश्वरी मन्दिर ,नेपालगन्ज
