काठमाडौं । आज नरसिंह जयन्ती मनाइँदै छ । प्रत्येक वर्ष वैशाख शुक्ल पक्षको चतुर्दशी तिथिका दिन नरसिंह जयन्ती पर्व मनाइन्छ । नरसिंहलाई भक्तहरूको रक्षा गर्ने र अधर्मको विनाश गर्ने देवता मानिन्छ ।
यो पर्व भक्ति र असत्यमाथि राम्रोको विजय, अधर्ममाथि धार्मिकताको विजय, सत्य र न्यायको प्रतीक हो । नरसिंह अवतार भगवान् विष्णुको चौँथो अवतार हो ।
दैत्यराज हिरण्यकश्यपुको ‘बध’ गरी भक्त प्रह्लादको उद्धार गर्नका निमित्त विष्णु भगवान्ले नरसिंह अवतार धारण गर्नुपरेको विभिन्न पुराणमा उल्लेख गरिएको छ ।
भगवान् नरसिंह अवतारले भगवान् आफ्ना भक्तहरूलाई जुनसुकै कठिन परिस्थितिमा पनि संरक्षण गर्न सक्षम रहेको देखाउँछ । नरसिंह देवतालाई भक्तहरूको रक्षक, शत्रु र भयको नाशक तथा साहस र न्यायको प्रतीक मानिन्छ ।
नरसिंह जयन्तीका दिन भक्तजनहरूले व्रत बस्ने, मन्दिरमा पूजा–आराधना गर्ने, नरसिंह कवच, नरसिंह गायत्री मन्त्र (ॐ उग्रं वीरं महाविष्णुं ज्वलन्तं सर्वतोमुखम् । नृसिंहं भीषणं भद्रं मृत्युमृत्युं नमाम्यहम् ॥) र अन्य स्तोत्रहरूको जप गर्ने गर्छन् ।
पूजामा पीला वस्त्र, पीला फूल, चन्दन, दूध, दही, घी, शहद, फलफूल आदि चढाइन्छ । सायंकालीन पूजा (सायना काल) विशेष महत्त्वपूर्ण मानिन्छ ।
नेपालमा पनि विभिन्न विष्णु तथा नरसिंह मन्दिरहरूमा विशेष पूजा–पाठ र कीर्तन गरिन्छ । आज विशेष पूजा गर्ने व्यक्तिलाई भय, शत्रुबाधा, ऋण र नकारात्मक शक्तिबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास गरिन्छ ।
नेपाल र भारतमा मनाउने परम्परा
नेपालका विभिन्न भागमा वैष्णव सम्प्रदायका भक्तहरूले यो पर्व धूमधामका साथ मनाउने गर्छन् । भारतका प्रसिद्ध नरसिंह मन्दिरहरू (जस्तै: अहोबिलम्, यादगिरिगुट्टा आदि) मा पनि ठुलो मेला लाग्ने गर्छ ।
